Podstawowe informacje na temat drewna

Drewno towarzyszy ludziom od najdawniejszych czasów, nie tylko jako materiał budowlany, ale również jako podstawowy surowiec do wytwarzania broni, narzędzi i przedmiotów codziennego użytku. Zanim rozwinęło się rzemiosło kamieniarskie to właśnie drewniane bale stanowiły podstawę większości konstrukcji. Ten rodzaj budownictwa do dziś ma zresztą swoją ogromną rzeszę sympatyków.

Podstawowymi związkami chemicznymi wchodzącymi w strukturę drewna są celuloza, hemiceluloza oraz lignina, które jak wszystkie substancje organiczne zbudowane są głównie z wegla, tlenu i wodoru. Ich proporcje mogą się różnić w zależności od gatunku drzewa, ale również od klimatu, gleby i innych czynników. Wśród pozostałych składników wymienić należy również inne cukry, białka, garbniki, olejki eteryczne a także substancje mineralne, które po spaleniu dają popiół. W zależności od gatunku, drewno może przybierać różne barwy. Lokalne odmiany charakteryzują się kolorami od jasnej żółci do brązu, podczas gdy egzotyczne rodzaje, takie jak mahoń, palisander czy heban przybierają bardziej intensywne odcienie.

Drewno ma niezwykle niski współczynnik przewodzenia ciepła. Doskonale sprawdza się dzięki temu jako izolator, co z powodzeniem wykorzystuje branża budowlana. Parametr ten może nieco różnić się pomiędzy gatunkami, duży wpływ ma na niego również wilgotność materiału. Szacuje się, że bezpośrednio po ścięciu wilgotność drewna wynosi ok 35%, pamiętać należy jednak, iż wykazuje ono właściwości higroskopijne – pochłania wodę z otoczenia. Zbyt duża wilgoć może być wynikiem wypaczania się i sprzyja rozwojowi grzybów i pleśni, dlatego tak ważne jest odpowiednie zabezpieczenie i przechowywanie surowca.

Właściwości mechaniczne takie jak twardość, odporność na ściskanie, rozciąganie i zginanie również kształtują się na różnych poziomach, w zależności od gatunku. Do tych najtwardszych należą między innymi modrzew, buk, dąb grab czy jesion, podczas gdy lipa, olcha czy topola uchodzą za odmiany najbardziej miękkie, wygodniejsze w obróbce. Do pomiaru twardości służy tzw. metoda Janki. Polega ona na maszynowym wciskaniu w próbkę drewna stalowej kulki o średnicy zbliżonej do 11 milimetrów. Mierzoną własnością jest siła, jaka potrzebna jest do wepchnięcia kulki na określoną głębokość.

Parametrem bezpośrednio związanym z twardością jest również ścieralność, która największe znaczenie ma w przypadku drewna wykorzystywanego do produkcji podłóg. Miękkie, łatwo ścieralne drewna nie nadają się do tego celu. W pomieszczeniach o niewielkim natężeniu ruchu parkiet może zostać wykonany z surowca o średniej twardości, zaś najtwardsze gatunki polecane są we wnętrzach intensywnie użytkowanych.

Twardość wpływa również na połysk drewna, czyli jego zdolność do odbijania promieni świetlnych. Własność ta może różnić się w zależności od gatunku oraz szorstkości powierzchni, jej nasilenie ulega również gradacji w różnych przekrojach. Najbardziej zauważalna jest w rzucie promieniowym – wyraźnie widać wtedy tzw. błyszcz czyli smugi i plamy o wyraźnym połysku i nieco jaśniejszym kolorze.

Ze względu na różne zastosowania drewno możemy spotkać na rynku w kilku sortymentach. Ze względu na postać mówimy o surowcu okrągłym, w którym zachowany jest kształt pobocznicy pnia, łupanym oraz rozdrobnionym. Jeśli jako kryterium przyjmiemy grubość, rozróżniamy drobnicę, do której zaliczamy elementy o małych wymiarach, a także grubiznę. Kategoryzować drewno możemy również pod kątem długości. Do sortymentów krótkich należą wyrzynki, wałki i szczapy, do długich zaliczamy kłody oraz dłużyce.

Materiał, który został już poddany obróbce w tartaku nazywany jest tarcicą. Jeżeli wszystkie cztery płaszczyzny oraz krawędzie czoła zostały wyrównane, mówimy o tarcicy obrzynanej. Drewno, w którym boczne krawędzie pozostawione są bez obróbki i wciąż posiadają korę nazywamy tarcicą nieobrzynaną. Z tego sortymentu otrzymuje się większość używanych w budownictwie wyrobów, takich jak deski, bale, listwy, belki oraz łaty.